English · Українська · Polski · עברית · Español
Jak czytać żydowski nagrobek
Nagrobki w tym rejestrze mówią dwoma językami. Napis angielski podaje imię i nazwisko, którego rodzina używała w Ameryce; wiersze hebrajskie podają imię, którym wzywano daną osobę w modlitwie, imię jej ojca oraz datę według kalendarza żydowskiego. Gdy znasz kilka znaków, nagrobek powie ci znacznie więcej niż sam napis angielski.
Pierwszy wiersz: „tu spoczywa”
Większość nagrobków zaczyna się od liter פ״נ, skrótu od po nikbar lub po nitman, „tu spoczywa”. Podwójny znak ״ (lub pojedynczy ׳) wskazuje, że litery są skrótem.
Imię i imię ojca
Po imieniu hebrajskim następuje בן (ben, syn) lub בת (bat, córka) oraz hebrajskie imię ojca. Często widać ב״ר (ben reb), „syn czcigodnego”, oraz ר׳ (reb), tytuł grzecznościowy podobny do „pan”. Nie oznacza on rabina.
Imię ojca to najlepszy przyjaciel genealoga: sięga o pokolenie wstecz, do czasów, zanim ktokolwiek zszedł ze statku. Mają je wspólne bracia i siostry, więc wyszukiwanie hebrajskiego imienia ojca może połączyć całą rodzinę. Kilka przykładów z kwatery rodziny Glick na cmentarzu Beth David:
| Imię i nazwisko angielskie na nagrobku | Imię hebrajskie | Zm. |
|---|---|---|
| Harold (Henry) Glick | צבי בן שמואל | 1998 |
| Seymour Glick | זכאי בן שמואל | 1964 |
| Louis (Lazer) Glick | אליעזר בן משה | 1952 |
| Meyer Glick | מאיר בן משה | 1972 |
| Goldie Glick | גאלדא בת חיים | 1964 |
Harold i Seymour byli obaj „synami Szmuela” (בן שמואל), czyli Samuela. Zauważ też, jak różnią się imiona angielskie i hebrajskie: Harold to Tzvi, a Louis to Eliezer, często skracane do Lazer.
Kohanim i lewici
Dwa słowa oznaczają starożytną rolę rodziny w Świątyni, przekazywaną z ojca na syna. הכהן (ha-kohen) oznacza potomka arcykapłana Aarona; הלוי (ha-levi) oznacza lewitę. Na nagrobku kohena mogą być wyryte dwie dłonie z palcami rozsuniętymi parami, jak przy błogosławieństwie kapłańskim. Na nagrobku lewity może widnieć dzban: lewici obmywali w Świątyni ręce kapłanów.
Inne symbole
- Świece lub świecznik: często na nagrobku kobiety.
- Gwiazda Dawida: często na nagrobku mężczyzny.
- Złamana gałąź lub ścięte drzewo: ktoś, kto zmarł młodo.
Data
Daty zapisuje się według kalendarza żydowskiego, liczonego od stworzenia świata, i literami hebrajskimi, z których każda jest też liczbą. Litery się sumuje. Tysiące zwykle się pomija, więc rok 5683 zapisuje się jako 683. Na nagrobku wygląda to tak:
תרפ״ג
co odczytujemy jako ת 400 + ר 200 + פ 80 + ג 3 = 683.
Aby zamienić skrócony rok na rok kalendarza cywilnego, dodaj 1240: 683 + 1240 = 1923. Jedno zastrzeżenie: rok żydowski zaczyna się jesienią, w Rosz ha-Szana, więc zgon w miesiącach tiszri, cheszwan, kislew, a czasem tewet przypada na poprzedni rok cywilny.
Ostatni wiersz
Większość nagrobków kończy się literami תנצב״ה, pierwszymi literami wersetu z Pierwszej Księgi Samuela (25,29): „Niech jego (lub jej) dusza będzie związana w węźle życia wiecznego”.